Klachten over onttrekking, dienstverlening en declaraties van advocaat ongegrond

De Geschillencommissie Opslaan als PDF




Commissie: Advocatuur    Categorie: Kwaliteit dienstverlening    Jaartal: 2026
Soort uitspraak: Bindend Advies   Uitkomst: ongegrond   Referentiecode: 1323009/1336644

De uitspraak:

Waar gaat deze uitspraak over?

Deze zaak gaat over een geschil tussen een cliënt en zijn advocaat in een hoger beroepsprocedure in het familierecht. De cliënt vond dat de advocaat zich op een ongunstig moment uit de zaak had teruggetrokken, werkzaamheden had uitgevoerd zonder zijn toestemming en te hoge declaraties had gestuurd. Volgens de cliënt heeft dit zijn procespositie verslechterd en daarom vroeg hij terugbetaling van openstaande en reeds betaalde advocaatkosten, een schadevergoeding en teruggave van het depotbedrag. De advocaat bestreed de klachten en stelde dat er sprake was van een vertrouwensbreuk en een fundamenteel verschil van inzicht over de behandeling van de zaak, waardoor voortzetting van de samenwerking niet meer mogelijk was. De Geschillencommissie oordeelt dat de advocaat heeft gehandeld zoals van een redelijk bekwame en redelijk handelende advocaat mag worden verwacht. De commissie vindt dat de advocaat zich in redelijkheid uit de zaak mocht terugtrekken, omdat de vertrouwensrelatie was verstoord en hij dit bovendien tijdig heeft gedaan. Ook oordeelt de commissie dat de advocaat zelfstandig procesbeslissingen mocht nemen, zoals het verlenen van uitstel aan de wederpartij, en dat niet is aangetoond dat de cliënt hierdoor nadeel heeft geleden. Verder acht de commissie de gedeclareerde werkzaamheden en kosten redelijk, mede gezien de omvang, complexiteit en spoedeisendheid van de zaak. Daarom worden alle klachten van de cliënt ongegrond verklaard, worden zijn verzoeken afgewezen en wordt het depotbedrag van € 825,22 aan de advocaat uitgekeerd.

De volledige uitspraak

Onderwerp van het geschil

De cliënt heeft de klacht voorgelegd aan de advocaat.

Het geschil betreft de onttrekking van de advocaat, de dienstverlening¬¬ en de hoogte van de declaraties.

De cliënt heeft een bedrag van € 825,22 niet aan de advocaat betaald en bij de commissie gedeponeerd.

Standpunt van de cliënt

Voor het standpunt van de cliënt verwijst de commissie naar de overgelegde stukken. In de kern komt het standpunt op het volgende neer.
De klacht van de cliënt valt, zo begrijpt de commissie, uiteen in drie klachtonderdelen die als volgt luiden:

Onttrekking
De advocaat heeft zich op een cruciaal moment eenzijdig aan de zaak onttrokken, terwijl hij wist of had moeten weten dat het, gelet op de fase en complexiteit van de procedure, niet mogelijk was om tijdig andere rechtsbijstand te verkrijgen. Hierdoor stond de cliënt zonder advocaat in een lopende familierechtelijke hoger beroepsprocedure en kon hij zich niet adequaat verdedigen. Zonder advocaat was de cliënt niet in staat om bepaalde verzoeken te doen, verweren te voeren en standpunten op de juiste, juridische wijze naar voren te brengen. Dit alles heeft de procespositie van de cliënt verzwakt.

Werkzaamheden
De cliënt heeft bij aanvang van de opdracht uitdrukkelijk aangegeven dat zijn financiële positie beperkt was en dat kostenbeheersing essentieel was. Daarbij heeft de cliënt expliciet geïnstrueerd dat voorlopig geen inhoudelijke of procedurele werkzaamheden zouden worden verricht, behoudens het doorgeven van procedurele termijnen en dat werkzaamheden uitsluitend na zijn voorafgaande toestemming mochten plaatsvinden. Ondanks deze duidelijke instructies zijn door de advocaat werkzaamheden verricht zonder de toestemming van de cliënt, waaronder contact met de advocaat van de wederpartij en instemmen met uitstel voor de wederpartij. Dit uitstel heeft voor de cliënt concrete en nadelige processuele gevolgen gehad. Die bestaan er onder meer uit dat de wederpartij aanvullende verzoeken heeft kunnen indienen, waaronder een verzoek dat heeft geleid tot toekenning van de volledige bevoegdheid tot verkoop van de gezamenlijke woning. De cliënt stelt aldus dat zijn procespositie wezenlijk is verslechterd door het handelen van de advocaat. De advocaat is hiermee tekortgeschoten in de dienstverlening.

Declaraties
De cliënt heeft van de vier declaraties van de advocaat de laatste twee niet betaald. De eerdere declaraties zijn betaald, maar vormen onderdeel van de context waarbinnen dit geschil is ontstaan. De latere declaraties van de advocaat worden betwist en zijn disproportioneel. De cliënt heeft reeds bij ontvangst van een eerste omvangrijke declaratie bezwaar gemaakt tegen de hoogte en proportionaliteit daarvan. Dit declaratiebezwaar was bij de advocaat bekend en is ook door hem erkend. Desondanks heeft de advocaat zijn werkzaamheden voortgezet en gedeclareerd, waaronder ook overleg dat uitsluitend betrekking had op het bespreken van de eigen declaraties van de advocaat en dat bovendien op initiatief van de advocaat plaatsvond. Het in rekening brengen van dergelijk overleg is onredelijk. Evenmin heeft communicatie over de kostenverwachting op juiste wijze plaatsgevonden.

Verzoeken
Op grond van dit alles verzoekt de cliënt, na wijziging, de commissie te bepalen dat de twee openstaande declaraties van € 559,02 en € 266,20 onredelijk zijn en niet door hem hoeven te worden betaald en dat het depotbedrag aan hem wordt terugbetaald. Voorts verzoekt de cliënt te bepalen, primair, dat de advocaat de reeds betaalde advocaatkosten volledig aan hem vergoed en, subsidiair, hem een redelijke, gedeeltelijke vergoeding toe te kennen. Verder verzoekt de cliënt hem een aanvullende schadevergoeding van € 2.500,- toe te kennen.

Standpunt van de advocaat

Voor het standpunt van de advocaat verwijst de commissie naar de overgelegde stukken. In de kern komt het standpunt op het volgende neer.

De advocaat betwist de klacht op alle punten en verzoekt de klacht ongegrond te verklaren. De advocaat stelt zich op het standpunt dat hij heeft gehandeld als een redelijk handelend en redelijk bekwaam beroepsgenoot, conform de professionele standaard en de op hem rustende zorgplicht en met inachtneming van de zorgvuldigheid.

Onttrekking
In de loop van de behandeling heeft de cliënt aangegeven zelf processtukken te willen opstellen, met het verzoek aan de advocaat om deze zonder inhoudelijke aanpassing over te nemen en in te dienen. Een dergelijke werkwijze is niet verenigbaar met de professionele verantwoordelijkheid van een advocaat, die zelfstandig verantwoordelijk is voor de inhoud, kwaliteit en juridische juistheid van processtukken die onder zijn naam worden ingediend. Daarnaast was sprake van een fundamenteel verschil van inzicht over de wijze van behandeling van de zaak en een ontstane vertrouwensbreuk, mede in het licht van de structurele betwisting door de cliënt van de noodzaak van werkzaamheden en de daarmee samenhangende declaraties. Onder deze omstandigheden was voortzetting van de werkzaamheden niet langer mogelijk op een wijze die in overeenstemming is met de professionele normen. Gelet op Gedragsregel 14 was de advocaat daarom genoodzaakt zijn werkzaamheden te beëindigen, waarbij hij heeft gehandeld met inachtneming van de geldende zorgvuldigheidsnormen en met oog voor de belangen van de cliënt.
Naar aanleiding van de onttrekking aan de zaak heeft de cliënt geprobeerd een andere advocaat te zoeken en heeft hij daarvoor ook de Deken van de Orde van Advocaten van Gelderland benaderd. De Deken heeft telefonisch contact gezocht met de advocaat en om uitleg gevraagd. Na de gegeven uitleg was het voor de Deken voldoende duidelijk waarom de werkzaamheden door de advocaat waren beëindigd en ging deze op zoek naar een andere advocaat voor de cliënt. Als de cliënt geen andere advocaat heeft gevonden is de advocaat daarvoor niet verantwoordelijk.

Werkzaamheden
Procesbeslissingen, zoals het instemmen met uitstel, behoren tot de professionele autonomie van de advocaat als dominus litis en vloeien rechtstreeks voort uit diens verantwoordelijkheid om de belangen van de cliënt deskundig en zorgvuldig te behartigen (artikel 10а Advocatenwet). Bij dergelijke beslissingen dient de advocaat een zelfstandige afweging te maken, waarbij hij niet gebonden is aan instructies die afbreuk doen aan een behoorlijke procesvoering. Voor zover uitstel is verleend, is dit uitsluitend gebeurd in het kader van een zorgvuldige behandeling van de zaak. De cliënt heeft niet, althans onvoldoende concreet onderbouwd dat dit heeft geleid tot nadeel dat aan de advocaat kan worden toegerekend. Van verslechtering van zijn procespositie kan daarmee geen sprake zijn.

Declaraties
Betwist wordt dat de declaraties excessief hoog zijn. Omdat de cliënt pas op het laatste moment met de advocaat in contact kwam over het hoger beroep en het procesdossier slechts enkele dagen vóór het verlopen van de appeltermijn werd verkregen van de eerste advocaat van de cliënt, diende onder hoge druk en daardoor met grote spoed gehandeld te worden om het appelschrift tijdig te kunnen indienen. De gedeclareerde werkzaamheden hebben betrekking op daadwerkelijk verrichte juridische werkzaamheden in het kader van het dossier van de cliënt, waaronder overleg met de cliënt, dossierstudie, advisering en het opstellen van processtukken. Deze werkzaamheden vereisten zorgvuldigheid, juridische beoordeling en een adequate voorbereiding, mede gelet op het spoedeisende karakter van de zaak. De stelling van de cliënt dat werkzaamheden met aanzienlijk minder uren hadden kunnen worden verricht, is onvoldoende onderbouwd. Het appelschrift beslaat 25 pagina’s. Een vuistregel in de advocatuur is dat per pagina processtuk ongeveer een uur mag worden gerekend. Dat zou hier 25 uur zijn, maar de cliënt is 21,13 uur in rekening gebracht. Tijd besteed aan communicatie met de cliënt over diens vragen en bezwaren ter zake de declaraties, vloeit rechtstreeks voort uit door de cliënt geïnitieerde correspondentie en dit maakt onderdeel uit van de reguliere dossierbehandeling die conform de gebruikelijke praktijk zijn gedeclareerd (Gedragsregel 12).

Ook de laatste declaraties zijn gebaseerd op daadwerkelijk verrichte werkzaamheden die noodzakelijk waren in het kader van de behandeling van het dossier. De hoogte van de declaraties is in overeenstemming met de aard en complexiteit van de zaak en met de tussen partijen geldende afspraken en voorwaarden.

Beoordeling van het geschil

De commissie heeft het volgende overwogen.

Voorop wordt gesteld dat de omvang van het geschil wordt gevormd door de klacht zoals geformuleerd in het vragenformulier en de op die klacht betrekking hebbende nadere onderbouwing, waaronder de reactie op het verweerschrift. De nieuwe klachten betreffende de kwaliteit van de dienstverlening die nadien zijn geformuleerd vormen dus geen onderdeel van de onderhavige klacht en vallen buiten de omvang van dit geschil en zullen niet worden besproken.

Toetsingskader
De commissie beslist naar redelijkheid en billijkheid met inachtneming van de tussen partijen gesloten overeenkomst, waarbij zij als maatstaf voor het handelen van de advocaat hanteert dat deze heeft gehandeld zoals verwacht mag worden van een redelijk bekwame en redelijk handelende advocaat. De commissie is van oordeel dat zij in de door partijen overgelegde stukken en hetgeen ter zitting is besproken onvoldoende gronden of aanwijzingen aantreft voor de door de cliënt geformuleerde en door de advocaat gemotiveerd weersproken verwijten. De commissie overweegt ten aanzien van de klachtonderdelen als volgt.

Onttrekking
In weerwil van het door de cliënt gestelde kan op grond van hetgeen is ingebracht naar het oordeel van de commissie niet de conclusie worden getrokken dat de advocaat zich in redelijkheid niet had mogen onttrekken aan de zaak. De commissie is van oordeel dat de advocaat niet onzorgvuldig heeft gehandeld door zich te onttrekken aan de zaak. Voldoende is komen vast te staan dat er sprake was van een vertrouwensbreuk tussen de cliënt en de advocaat. Daarbij heeft de commissie ook gelet op het feit dat er sprake was van een fundamenteel verschil van inzicht over de wijze van behandeling van de zaak en dat de cliënt structureel zijn beklag heeft gedaan over de noodzaak van werkzaamheden en de daarmee samenhangende declaraties. Anders dan de cliënt stelt, heeft de advocaat zich niet op basis van één gesprek over declaraties onttrokken, maar zijn daar maanden aan voorafgegaan waarin deze zaken speelde. Deze opeenstapeling van gebeurtenissen is aanleiding geweest voor de advocaat om tot zijn besluit tot onttrekking aan de zaak te komen, waartoe hij aldus in redelijkheid heeft kunnen komen.

Dat de cliënt na de onttrekking van de advocaat geen nieuwe advocaat heeft kunnen vinden, wat daar ook van zij, kan naar het oordeel van de commissie niet aan de advocaat worden tegengeworpen. In dit kader is van belang dat de advocaat zich tijdig, te weten ruim een maand voordat er een processtuk diende te worden ingediend en circa anderhalve maand voordat een zitting zou plaatsvinden, heeft onttrokken. Er was naar het oordeel van de commissie dan ook genoeg tijd voor de cliënt om op zoek te gaan naar een nieuwe advocaat, al dan niet met hulp van de Deken van de Orde van Advocaten. Daarbij wordt ook betrokken dat door de advocaat ter zitting is aangegeven dat het gebruikelijk is dat de Deken een advocaat aanwijst als een cliënt zich daar meldt met de mededeling dat hij geen advocaat kan vinden. Dit is door de cliënt niet weersproken. De commissie zal de klacht van de cliënt op dit onderdeel dan ook ongegrond verklaren.

Werkzaamheden
De commissie volgt de cliënt niet in zijn standpunt dat van de advocaat in het kader van de hoger beroepsprocedure bij het gerechtshof kon worden geëist dat hij alleen werkzaamheden met voorafgaande toestemming van de cliënt mocht verrichten. Van een redelijk bekwame en redelijk handelende advocaat mag worden verwacht dat hij bij de behandeling van een zaak de leiding neemt en vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid bepaalt hoe de belangen van zijn cliënt het beste zijn gediend. De commissie is van oordeel dat de opstelling van de advocaat gemeten aan vorenstaande criterium getuigt van een juiste taakopvatting en dat ook niet kan worden gezegd dat de advocaat niet heeft geluisterd naar de cliënt. Vast staat dat de advocaat op grond van die eigen verantwoordelijkheid werkzaamheden heeft verricht en ook met een verzoek tot uitstel van de wederpartij in de zaak van de cliënt heeft ingestemd, zonder dat hij op voorhand om toestemming van de cliënt heeft gevraagd. De commissie is van oordeel dat deze handeling van de advocaat binnen de eigen verantwoordelijkheid en taakopvatting van de advocaat valt. Dat het verlenen van uitstel nadelige gevolgen voor de cliënt heeft gehad zoals hij stelt, is naar het oordeel van de commissie niet gebleken. Dit is immers in zijn geheel niet onderbouwd door de cliënt. Voorts geldt dat uit hetgeen ter zitting is besproken blijkt dat de advocaat bij het opstellen van het processtuk meerdere concepten heeft voorgelegd aan de cliënt alvorens dit werd ingediend. Deze werkwijze van de advocaat is naar het oordeel van de commissie zorgvuldig en past bij een redelijk bekwame en redelijk handelende advocaat. De commissie zal de klacht van de cliënt op dit onderdeel dan ook ongegrond verklaren.

Declaraties
Anders dan de cliënt stelt, kan niet worden geconcludeerd dat de advocaat disproportioneel heeft gedeclareerd. Hiervoor geldt in de eerste plaats dat dit door de cliënt onvoldoende concreet is gemaakt of is onderbouwd, hetgeen wel op zijn weg lag. De commissie heeft hierbij voorts in aanmerking genomen de, onvoldoende weersproken, toelichting die de advocaat op de door hem verrichte werkzaamheden en het aantal daaraan bestede uren heeft gegeven. Daaruit is gebleken dat hij op zeer korte termijn, nadat de cliënt zich tot hem had gewend, een omvangrijk appelschrift heeft ingediend bij het gerechtshof in een complexe familierechtelijke zaak, waarin door de advocaat uitvoerig is gereageerd op de uitgebreide uitspraak van de rechtbank. Bovendien heeft de advocaat tijdens het opstellen van het appelschrift meermalen concepten naar de cliënt gestuurd en gecorrespondeerd met hem. Ook het gesprek van de cliënt bij de advocaat op kantoor gelet op de bezwaren tegen de eerste declaratie maar ook over de werkwijze van de advocaat, acht de commissie in redelijkheid declarabel. Verder heeft onderlinge communicatie plaatsgevonden. De gedeclareerde uren komen de commissie gelet hierop niet onredelijk voor. Gelet op al hetgeen door partijen verder naar voren hebben gebracht kan evenmin worden geconcludeerd dat communicatie over de kostenverwachting niet op juiste wijze heeft plaatsgevonden. De commissie zal de klacht van de cliënt op dit onderdeel dan ook ongegrond verklaren.

Conclusie
Gelet op al het voorgaande is de commissie niet gebleken dat de advocaat in deze niet heeft gehandeld zoals verwacht mag worden van een redelijk bekwame en redelijk handelende advocaat. Van een tekortkoming in de nakoming van de overeenkomst door de advocaat is daarom geen sprake. De klacht van de cliënt zal dan ook op alle onderdelen ongegrond worden verklaard. Dit betekent dat de verzoeken van de cliënt worden afgewezen.

Derhalve wordt als volgt beslist.

Beslissing

De commissie:
– verklaart de klacht van de cliënt ongegrond en wijst het verlangde, in al haar onderdelen, af;
– bepaalt dat het depotbedrag van € 825,22 aan de advocaat wordt uitbetaald.

Aldus beslist door de Geschillencommissie Advocatuur, bestaande uit mevrouw mr. I.K. Rapmund, voorzitter, mevrouw mr. M.J. de Groot, de heer H.W. Zuur, leden, in aanwezigheid van mevrouw mr. K.E. Heins, secretaris, op 2 juni 2026.

Opslaan als PDF